nietoperz w mitach i praktykach ludowych

Nietoperze są obecne w wierzeniach, czarach, praktykach medycznych i ludowych wielu dawnych jak i współczesnych kultur. Były od wieków obecne zarówno "w kuchni" jak i sztuce wielu ludów.

Legendy o powstaniu nietoperza:

• Pewnego razu Chrystus lepił ptaki z gliny. Jako że trwał wtedy szabat, nie spodobało się to staremu żydowi, który postanowił zniszczyć lepione figurki. Widząc to Jezus klasną w dłonie i figurki odleciały pod postacią nietoperzy.
• Według innej legendy nietoperz powstał z myszy, która zjadła świeczkę w kościele lub uszczknęła coś z wielkanocnej święconki.
• W nietoperza zmienia się mysz, która przez siedem lat uniknie pazurów kota.
• Nietoperz powstał z ciała ludzkiego pochowanego podziemiach kościoła.

Nietoperze w kulturze ludowej:

• Dawniej gdy dziewczyna chciała zwrócić na siebie uwagę chłopca, wsadzała żywego nietoperza w garnek który umieszczała w piecu do pieczenia chleba. Gdy zwierzę było całkiem wysuszone znajdowała tam "grabki, widełki, świderek i młoteczek". Później "grabkami" przyciągała oblubieńca, "widełkami" czesała, "świderkiem zakręcała trzy razy wokół swego serca a zastukała "młoteczkiem", czyniąc to wszystko tak aby się nie spodziewał. Jeżeli to zawiodło, kosteczki nietoperza tłukła w proch i dosypywała do wódki, którą częstowała ukochanego. Jeżeli to również nie pomagało, młodzieniec miał uschnąć jak ten nietoperz w piecu.
• Według innej legendy, ten kto złapie nietoperza może go zakopać w noc świętojańską w lesie, w mrowisku, a po kilku dniach wygrzebać z niego widełki i grabki; grabkami przyciąga się, widełkami odpycha wybraną pannę lub kawalera.
• Dawniej gospodarze przybijali nad progiem nietoperza by ustrzec się czarownic.
• Myśliwi by nie chybić zwierzyny na polowaniu, umieszczali serce i wątrobę nietoperza w roztopionym ołowiu, z którego odlewali kule.
• Kłusownicy natomiast wierzą, że w ciele nietoperza jest kamyczek, który po roztarciu i dodaniu do prochu przywabia zwierzynę i ułatwia jej upolowanie.
• Kto chce diabła zobaczyć niech schwyta gacka i ugotuje w garnku z nową pokrywką, a potem wyleje wodę z garnka w koło zakreślone kredą. Następnie trzeba zanieść gacka o północy w noc św. Kupały na rozstaje dróg i przywoływać diabła tak długo aż się nie zjawi.
• Według jednego z mitów czarownice przybywają na Ślęże w postaci nietoperza by nie zostać zauważone przez ludzi.
• Gospodarz patrząc na niebo wieczorem wierzyli, że często latające na nietoperze zwiastowały dobrą pogodę.

Nietoperze w medycynie:

• W wielu krajach używano nietoperza jako silne lekarstwo na różne choroby np.: ból gardła, astmę, reumatyzm, ślepotę czy łysienie. I tak Indianie po obdarciu ze skóry nietoperza przykładali go do ciała w celu uśmierzenia bólów reumatycznych. Natomiast Arabowie po przygotowaniu w oleju sezamowym używali ich na nerwobóle, a odchody po zmieszaniu z octem były maścią na wrzody. Stara koptyjska mikstura zawierająca mocz nietoperza miała podobno leczyć słaby wzrok. Mieszkańcy regionu Coatepec w Meksyku uważają, że tłuszcz z nietoperza zapobiega łysieniu. W Indiach uważa się że poród będzie bezbolesny jeśli w pobliżu są kości ze skrzydła "latającego psa".

Nietoperze w kuchni:

• W Księdze Mojżesza (rozdz. IX punkt III) nietoperz pojawia się jako "zwierzyna której jeść nie wolno". W Kalkucie ich mięso sprzedawane jest na targowiskach jako wielki przysmak, przy czym sposób przygotowywania potrawy jest bardzo różny np.: obdarte ze skóry nietoperze gotuje się i podaje jako potrawkę z ryżem, natomiast w Indiach podaje się mięso nietoperzowe przyprawione curry.

Przysłowia Polskie z nietoperzem:

• "Nietoperz w słońce nie patrzy".
• "Gdzie nietoperz padnie tam panna za mąż pójdzie".
• "Nietoperz w pustą głowę nigdy się nie wkręci".
• "Gdyby gacek śpiewać umiał to by i słowika zdumiał".
• "Z pustej kleci (spichlerz) nietoperz leci".
• "Miłosnego nietoperza ledwo chwilka snem uśmierza".

Miejscowości z nazwą nietoperza:

Gacki -10, Gack - 2, Gackowo - 2, Gackie - 1, Gacko - 1, Gacek - 1, Gackowo - 1, Nietoperek - 1.

Żarty o nietoperzach:

• Profesorowie są jak nietoperze ślepi głusi i czepiają się byle czego.
  
  
• W dziupli są trzy nietoperze zapada zmrok i zaczynają po kolei wylatywać na łowy. Po jakimś czasie wracają i chwalą się co upolowali:
  Pierwszy lekko usmolonym od krwi pyszczkiem mówi:
  - widzieliście tą owce na łące? Już nie żyje wypiłem jej krew!
  Nato drugi, z bardziej zakrwawionym pyszczkiem:
  - widzieliście to ciele na łące? Już nie żyje wypiłem mu krew!
  Wnet odzywa się trzeci nietoperz z jeszcze bardziej okrwawionym pyszczkiem:
  - a widzieliście to drzewo na łące? Bo ja nie zauważyłem.
  
  
• Wiszą dwa nietoperze na drzewie i patrzą jak mała myszka wdrapuje się na gałąź i skacze machając łapkami z całych sił, potem spada boleśnie na ziemię. Po którymś razie jeden nietoperz nie wytrzymuje i mówi:
  -może mu jednak powiemy że jest adoptowany.
  Hibernują dwa nietoperze w jaskini po miesiącu jeden przesuwa nogą o centymetr, nato drugi z oburzeniem:
  - ale się wiercisz!
  
  
• Lata nietoperz w zimie po jaskini i mówi sam do siebie: - "Po co ja piłem tą kawę?"
  
  
• Co zrobić by nietoperz nie zasnął na zimę?
  Dać mu tabletki przeczyszczające.