×
logo
kontakt:
redakcjaeko.org.pl
odkrywki dla klimatu energia prawo rzeki smog ptaki drzewa
logo
 

26 lutego 2018
Klimat
 

Szczyt spontaniczności – przygotowania do COP 24 w Katowicach

Uwaga na protesty

Szczyty klimatyczne to nie tylko spotkania delegatów – to również cała masa wydarzeń organizowanych przez społeczeństwo obywatelskie z całego świata. Do tradycji wszedł marsz klimatyczny, kiedy obywatele wychodzą na ulice i w pokojowy sposób komunikują, często w sposób bardzo kreatywny, swoje żądania do delegatów, których działania wciąż wskazują na brak odwagi i woli politycznej. Czasami nie trudno się dziwić – stoi za nimi ogromny kapitał paliw kopalnych. Można powiedzieć, że kiedy trwa szczyt klimatyczny, to tak naprawdę odbywają się co najmniej dwa szczyty – ten oficjalny pod auspicjami UN oraz nieoficjalny. Co więcej ten nieoficjalny jest bardziej otwarty i transparentny, gdyż są elementy oficjalnych obrad, do których dostęp mediów i organizacji pozarządowych jest ograniczony. Nie wspominając o tym, że jeżeli ktoś planuje śledzić przebieg Szczytu, to o akredytację musi się postarać na kilka miesięcy przed samym wydarzeniem. Dla mieszkańców nie ma w zasadzie szans na obserwację COP-u, na którego organizację idą skądinąd także ich pieniądze z budżetu miasta. Szczyt towarzyszący jest też głośny i przemawia głosem zwykłych ludzi. 

Kiedy zatem ruch klimatyczny z całego świata już szykuje się na kolejne marsze i happeningi podczas COP, Polska wprowadza dodatkowe znaczące ograniczenia – będą się mogły odbywać tylko te wydarzenia, które zostały wcześniej zgłoszonei. Specustawa przewiduje, że od północy 26 listopada do godz. 23:59 16 grudnia br. na terenie Katowic zabronione będzie uczestnictwo w zgromadzeniach spontanicznych. Powodem ma być bezpieczeństwo terrorystyczne. Sam obowiązek zgłaszania tego rodzaju wydarzeń jednak już istnieje, to co robi Polska jest w pewnym sensie mnożeniem bytów ponad miarę. A może ma to być kolejny sygnał do społeczeństwa obywatelskiego? Co ciekawe, kiedy w 2015 r. w Paryżu odbywał się COP i minęło niewiele czasu po atakach terrorystycznych, które wstrząsnęły całym światem, miasto nie zamknęło drzwi przed protestującymi. Co prawda marsz klimatyczny się nie odbył, ale miały miejsce inne lokalne wydarzenia czy happeningi. W 2018 r. w Katowicach polski rząd planuje iść na całość – chce zakazać spontanicznych demonstracji. Urszula Stefanowicz z Koalicji Klimatycznej komentuje: „Dążenie do zapewnienia bezpieczeństwa podczas COP w Katowicach jest zrozumiałe, choć można mieć wątpliwości, czy faktycznie mamy do czynienia z tym samym poziomem zagrożenia, jak w podczas COP w Paryżu, kiedy zdarzyły się faktyczne ataki, czy podczas ostatniego COP w Bonn. Mimo zagrożenia w Paryżu odbyły się akcje. Aktywiści musieli tylko być bardziej kreatywni, np. zamiast demonstracji zastawili wielki plac butami symbolizującymi zaangażowanych ludzi lub zebrali się w jednym miejscu na krótką chwilę oficjalnej, zgłoszonej akcji, a potem wszyscy rozeszli się z miejsca akcji, w tym samym kierunku... Ważne jest, by rząd nie traktował jak zagrożenia organizacji pozarządowych, które chcą tylko w całkowicie pokojowy sposób zademonstrować swoje poglądy. Niedopuszczalne jest wykorzystanie kwestii bezpieczeństwa jako pretekstu do zablokowania głosu społeczeństwa”. Trzeba dodać, że podobnie jak w przypadku gromadzenia danych osobowych, także w tym przypadku wprowadzenie tego zakazu wydaje się być redundantne. Krytyczne pytania prowokuje zatem nie to, że trzeba zgłaszać demonstracje, ale to że Polska wprowadza dodatkowo obostrzenia. Wprowadzenie tych ram czasowych i przestrzennych – zakaz na terenie miasta Katowice – może prowadzić też do sytuacji, które tylko dodatkowo ośmieszą nas na arenie międzynarodowej. Przecież nic nie wskazuje, aby takie spontaniczne akcje nie mogły się odbyć w Warszawie, we Wrocławiu czy np. w Bełchatowie. Polska chcąc pokazać marsowe oblicze, po raz kolejny prowokuje, aby jej pokazać figę.

Witamy w epoce półcienia

Międzynarodowy i ponadwyznaniowy ruch klimatyczny często sięga po środki artystyczne, kreatywne po to, aby tym bardziej dotrzeć do wyobraźni i sumienia delegatów. Kiedy delegaci za murami sal konferencyjnych wypowiadają okrągłe zdania, aktywiści wznoszą transparenty okrzyki, protest songi. Przesłanie ruchu klimatycznego ma wymiar krytyczny wobec kapitalizmu, a do tego jest głęboko humanistyczne czy wręcz oświeceniowe – wychodzi od danych naukowych, a następnie angażuje emocje, które przekraczają nasz instynktowny egoizm. Sceptycyzm decydentów względem danych naukowych czy brak proaktywnego działania na rzecz cywilizacji ludzkiej świadczy jednak raczej nie o oświeceniowych inspiracjach, ale o tym, że – jak pisze Naomi Orestes w książce „Upadek cywilizacji Zachodniej” – znajdujemy się w „epoce półcienia”ii. Jest to chyba najsmutniejsza konkluzja, jaką może wypowiedzieć człowiek czy ludzkość, która dzięki nauce osiągnęła tak wiele. Przecież wszystko wiemy i mamy narzędzia – dlaczego zatem tego nie wykorzystujemy? To jest właśnie dylemat „epoki półcienia”, jednak my dzisiaj nie zdajemy sobie z tego sprawy. Taką konkluzję można wypowiedzieć najczęściej z perspektywy czasu, a Naomi Oreskes pisze swoją książkę science fiction z pozycji 2393 r. 

Ruch klimatyczny jest utopijny, ale ma potencjał krytyczny. Nawołuje do czegoś, na co ludzkości nigdy nie było stać, mimo że od dawien dawna mowa była o czymś takim, jak dobro wspólne czy waga działania w imieniu innych ludzi. Protesty na ulicach będą kierowane zatem nie tylko do delegatów, ale także do koncernów wydobywczych i energetycznych. Biorąc pod uwagę polską strategię energetyczną, która w dobie kryzysu klimatycznego orientuje się na atom i węgiel można podejrzewać, że ostrze krytyki skierowane będzie też przeciwko polskiej polityce energetycznej. Katarzyna Guzek z Greenpeace w zakazie dla spontanicznych zgromadzeń widzi wolę, która wykracza poza samą organizację COP: „To część znacznie szerszego trendu. Polega on na próbie uciszania wszystkich tych, którzy nie zgadzają się z wizją obecnej władzy”. Aktywistka obawia się też, że „to kolejny krok w kierunku uciszania społeczeństwa obywatelskiego, które domaga się działań na rzecz sprawiedliwości społecznej i ekologicznej”.

Katowice niczym Soczi Putina?

Zakaz wprowadzony w Katowicach nasuwa pytanie – kogo boją się ci, którzy ten zakaz wprowadzają, skoro np. w ubiegłym roku w Bonn ani miasto, ani Narody Zjednoczone nie wprowadziły takich obostrzeń, a co więcej nie wprowadził ich w takim stopniu sam Paryż, kiedy odbywał się szczyt w 2015 r. Decyzja ta nasuwa skojarzenie Polski nie z Europą Zachodnią, ale z krajem, z którym Polska nie chciałaby stanąć w jednym szeregu – z Rosją. Budowa wioski potiomkinowskiej czyli atrapy naszego przywództwa w globalnej walce ze zmianami klimatu nie jest jedynym skojarzeniem. Chodzi też o jawne dyskredytowanie ekologów, nazywanie ich terrorystami, satanistami etc. I wielu może takie sugestie odrzucać, ale w Polsce dzielimy pewne imaginaria czyli uprawomocnienia dla praktyki właśnie z Rosją. Wierzymy np., że wzrost gospodarczy wiąże się z koniecznością większego produkowania i konsumowania energii. Lubujemy się w wielkich projektach betonowych np. hydrotechnicznych, jak chociażby przekop Mierzei Wiślanej. Poparcie dla energetyki atomowej zdradza z kolei zaufanie do scentralizowanych, państwowych projektów, bo najwyraźniej w głowie się nie mieści, że obywatele mogą produkować energię a państwo nie musi mieć wszystkich instalacji na własność i w pełni ich kontrolować. Plutopia czyli utopia atomowa to jedno z imaginariów, które sprawia, że wciąż nie ufamy zwykłym ludziom, że poradzą sobie lokalnie z produkcją energii. Zresztą o plutopii świadczy też to, że budujemy stadiony, boiska, aquaparki z myślą o naszych krzepkich obywatelach, mimo że nie wpływa to na nasze zdrowie, gdyż mamy fatalne powietrze przez które umiera przedwcześnie w Polsce około 50 000 osób rocznie. Zresztą zarówno infrastruktura sportowa, jak i energetyczna nie musi w naszym kraju mieć uzasadnienia ekonomicznego. Kiedy ekolodzy protestują, że np. rozbudowa kurortów narciarskich w miejscach, gdzie niedługo nie będzie ani śniegu, ani walorów turystycznych zaszkodzi interesowi lokalnej ludności, większość i tak dopatruje się w działaniach ekologów spisku. Za symptomatyczne można też uznać to, że to w Rosji, a konkretnie podczas olimpiady w Soczi, a nie w Paryżu po atakach terrorystycznych, wprowadzono podobny zakaz dla organizowania spontanicznych protestówiii. Kiedy budowano stadiony i niszczono środowisko a przy tym prawa człowieka, Putin wsadzał ekologów do więzienia, przesiedlał ludzi, wywłaszczał ziemie. Mimo że rozbicie protestu w Puszczy Białowieskiej nie było tak brutalne jak eliminacja ekologów w Rosji np. w protestach w lesie koło Chimek, to jednak gorzki smak tego skojarzenia zostajeiv.

Cenzura matką metafory

Tam, gdzie spontaniczność okazuje się wrogiem, niedaleko do dyktatury. Jednocześnie jednak właśnie w Polsce dobrze wiemy, że cenzura jest matką metafory. I paradoksalnie polski zakaz dla spontanicznych demonstracji może się okazać motorem dla kreatywności w temacie zmian klimatu. Tego w Polsce cały czas brakuje, gdyż kwestia ta konotowana jest raczej z tematyką specjalistyczną czy techniczną, podczas gdy jest ona społeczna i kulturowa. Kryzys klimatyczny jest rezultatem naszej konsumpcyjnej kultury i przekonania człowieka o swojej omnipotencji. I być może przekaz artystyczny, kreatywny, społeczny przyczyni się w Polsce do zmiany nastawienia do kwestii klimatu. Małgorzata Tracz (Partia Zieloni) przywiozła z ostatniego szczytu w Bonn zdjęcia przedstawiające właśnie instalacje artystyczne: „COPy są okazją do szerzenia wiedzy o zmianach klimatu, ich przyczynach i skutkach. Artyści mają w tym swój wkład, np. duński rzeźbiarz Jens Galschiøt. Prezentuje on swoje prace jak Unbearable (praca komentująca postępujący wzrost emisji gazów cieplarnianych), Uchodźcy klimatyczni czy Freedom to Pollute. W 2017 r. w Bonn oprócz dzieł Galschiøta w przestrzeni publicznej były także organizowane wystawy transparentów, interaktywne instalacje, debaty i otwarte spotkania dotyczące kwestii klimatycznych. Tak ważnemu wydarzeniu o światowej randze jak COP powinno towarzyszyć jak najwięcej akcji oddolnych, edukacyjnych i kulturalnych. A działania artystyczne i kulturalne w dużej mierze opierają się na spontaniczności” – przekonuje Tracz.

Ochrona klimatu nie istnieje

Zamykanie ust ludziom, którzy chcą Polski czystej ekologicznie, Polski niezależnej energetycznie oraz wyciszanie apelu o porzucenie starych metod ujarzmiania przyrody dla celów energetycznych wydaje się symptomatyczne właśnie w roku obchodzenia przez Polskę 100-lecia odzyskania niepodległości. Polska stawiając na węgiel i atom nie idzie w stronę niezależności, bowiem tani węgiel oraz uran oznacza raczej uzależnienie się od importu z zewnątrz. Ograniczenie możliwości organizacji spontanicznych demonstracji podczas międzynarodowego wydarzenia może być też zaskoczeniem dla tych, którzy Polskę kojarzą np. ze strajkami czy Solidarnością. Patryk Białas z „BoMiasto”: „Bardzo źle oceniam zakaz zgromadzeń spontanicznych. W mojej ocenie Katowice stracą na tym wizerunkowo. Dlatego, jako stowarzyszenie BoMiasto postanowiliśmy, we współpracy z Parkiem Naukowo-Technologicznym Euro-Centrum oraz innymi partnerami krajowymi i zagranicznymi, stworzyć przestrzeń do rozmów i spotkań dla aktywistów miejskich i organizacji pozarządowych”.

W styczniu 2018 r., który jak na środek zimy wydaje się dość dziwny, Polska śledzi sporty zimowe, które coraz częściej odbywają się bez udziału zimy. Oglądanie sportu nie oznacza jednak, że jako społeczeństwo jesteśmy aktywni fizycznie. Raczej się przyglądamy. Niektórzy twierdzą nawet, że współczesny sport nie istnieje – mamy raczej przemysł rozrywkowo-ekskluzywnyv. Że jest to pokazówka, która cieszy niewielu, mimo że składa się na to całe społeczeństwo. Czy podobną konsternację powinniśmy wyrazić odnośnie polskiej polityki klimatycznej? Jak na razie mamy zakaz spontaniczności w imię bezpieczeństwa, ale raczej dla węgla oraz atomu. A do tego dość „spontaniczne” czy pozbawione sensownego uzasadnienia wydawanie pieniędzy na masowe imprezy klimatyczne czy sportowe. Być może ochrona klimatu w Polsce także nie istnieje... Ale poczekajmy do listopada. Może spontaniczność nas jeszcze zaskoczy.

Hanna Schudy

Klimat

Hanna Schudy: Policja i zwolennicy odkrywek szykowali się na „kryminalne” wydarzenia. Uruchomiono sztab ludzi i sprzętu, przeszukiwano samochody, wpuszczano tajniaków. Cała (...)
25 kwietnia zakończył się 10-dniowy protest grupy Extinction Rebellion w Londynie.
Eksperci nie pozostawiają wątpliwości, że jeśli sposób pozyskiwania energii pozostanie bez zmian, a ilość emitowanego dwutlenku węgla nie zostanie ograniczona, (...)
Hanna Schudy: Pierwszy dzień zimy. Czuję się oszukana, kiedy patrzę za okno. W pewnym sensie okradziona z przyszłości. Ale i (...)
Organizacje pozarządowe z Polski, Czech i Węgier wzywają obywateli do wspierania działań na rzecz ochrony klimatu oraz transformacji energetyki i (...)
Polska, Papieska i Francuska Akademię Nauk (CNRS) ogłosiły wspólnie Sygnatariusze memorandum nawołują do szybkiej dekarbonizacji wszystkich sektorów, nie później niż (...)
„Mamy sygnały, że przewozicie przedmioty niebezpieczne. Prosimy wysiąść - musimy przeszukać autokar i spisać wszystkich państwa” - takie słowa usłyszeli (...)
Jesteśmy po Marszu dla Klimatu w Katowicach, podczas Szczytu Klimatycznego COP 24. Wiemy jedno. Zmiany klimatu, ochrona przyrody czy naszego (...)
Podczas gdy delegaci na COP24 w Katowicach debatują o roli miast w ochronie klimatu, mieszkańcy Gdańska, Wrocławia i Krakowa apelują (...)
więcej
2018-12-04
Z Wrocławia na Marsz dla Klimatu – COP24.
2018-11-25
Państwo na ławie oskarżonych – takie rewelacje dzięki zmianom klimatu
2018-11-16
Europarlament poparł pierwsze w historii UE standardy emisji CO2 dla (...)
2018-11-13
Polish NGOs appeal to the decision makers to stop capacity (...)
2018-08-16
Jak ochłodzić miasta?
2018-05-12
Eksperci ONZ wzywają Polskę do zapewnienia bezpłatnego i pełnego uczestnictwa (...)
2018-02-26
Szczyt spontaniczności – przygotowania do COP 24 w Katowicach
2018-02-01
Szczyt *spontaniczności* – przygotowania do COP 24 w Katowicach
2017-12-05
Klimat i nauka vs polityka
2017-11-08
COP 23 w Bonn – antynagroda dla Polski, szacunek dla (...)
2017-11-07
Rozpoczął się Szczyt Klimatyczny COP 23 w Bonn - Między (...)
2017-11-03
Zmiana klimatu w Bundestagu – złość i rozczarowanie
2017-03-01
Unijny system handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS)
2016-11-30
Wokół szczytu klimatycznego COP 22 w Marrakeszu – Trzeźwość i (...)
2016-11-05
Unia Europejska potrzebuje skutecznej polityki klimatycznej
2016-06-27
Unijna polityka klimatyczna w obliczu Brexitu
2016-01-08
Polska pozywa UE ws. ETS
2015-12-18
Na nic globalne porozumienie!
2015-12-17
Możliwa 63-procentowa redukcja emisji do 2050 r.
2015-12-15
Uniwersalne porozumienie klimatyczne
2015-12-11
list otwarty do szefowej polskiego rządu
2015-12-08
Między biedą a zmianami klimatu. Polska kontra Kenia
2015-12-08
COP21: Losy porozumienia w rękach delegatów
2015-12-03
Szyszko: zasoby geotermalne i biomasa szansą dla Polski
2015-12-03
COP21: zapowiadają się trudne negocjacje
2015-11-25
Nowy Jork: prokurator generalny pozywa węglowych gigantów
2015-11-20
Tchórzewski: Polska zmotywowana, by renegocjować zobowiązania klimatyczne
2015-10-27
Blokowanie polityki klimatycznej czas zacząć!
2015-10-23
Oddaję głos delegatom rządu RP. Konferencja klimatyczna (...)
2015-10-21
COP Pozytywny wiatr zmian z Ameryki Północnej?
2015-10-20
Tajfun na Filipinach przywitał negocjacje klimatyczne ONZ
2015-10-05
Kukiz uderza w rząd i Donalda Tuska: *To namiestnik Niemiec*
2015-10-05
Polityką klimatyczną w kryzys migracyjny
2015-10-01
Wieczna zmarzlina – tykająca klimatyczna bomba
2015-09-11
Maciej Grabowski, minister środowiska w money.pl: Propozycja PiS jest mało (...)
2015-09-11
Jaka jest rola węgla w Europie?
2015-07-08
Bezkompromisowa deklaracja Chin
2015-07-07
MAE: Nieefektywne elektrownie węglowe muszą zniknąć
2015-07-07
Obama i Rousseff wzywają do zawarcia ambitnego porozumienia ws. klimatu
2015-07-07
Niemcy: Nie będzie opłat klimatycznych dla siłowni węglowych
2015-06-29
Niemcy: opłaty klimatycznej dla najstarszych elektrowni węglowych?
2015-06-24
Apel do premier Kopacz w obronie energetyki obywatelskiej
2015-05-14
Polska rozczarowana kompromisem w sprawie rezerwy CO2
2015-05-11
Porozumienie ws. rezerwy stabilizacyjnej to sukces
2015-04-20
*Vast methane plumes escaping from the seafloor* discovered in Siberian (...)
2014-12-17
Lima, COP 20: Podsumowanie
2014-12-14
Pieniądz rządzi ... klimatem.
2014-12-13
Lima: 13 dzien negocjacji
2014-12-12
Strategie zamierzonych krajowych zobowiązań redukcyjnych (INDCs)
2014-12-11
Polskie uzależnienie od węgla
2014-12-09
Nasz człowiek w Limie
2014-11-09
Niemiecka prasa: Po nas choćby potop!
2014-10-24
Depesze z Brukseli
2014-10-10
Podsumowanie Szczytu Klimatycznego w Nowym Jorku
2014-10-04
Kopacz: w kwestii redukcji emisji CO2 - nie wykluczam weta
2014-09-27
Czy rząd Kopacz zda zagraniczny egzamin? Zadecydują kwestie klimatyczne
2014-09-24
Nowy rząd – nowa polityka klimatyczna?
2014-09-20
Zabrać kopalnym, dać odnawialnym
2014-09-04
Na furce z weglem do Brukseli
2014-09-03
Raport Banku Światowego – ochrona klimatu się opłaca
2014-09-02
Koalicja Klimatyczna przedstawia uwagi do Polityki energetycznej Polski do 2050 (...)
2014-08-13
Najwięksi truciciele w Polsce
2014-08-13
Niekończące się upały
2014-07-30
Szczyt Klimatyczny 23 września 2014 r.
2014-07-09
Ekologiczni zyskują więcej. Porty stawiają na statki napędzane LNG
2014-07-01
Ochrona klimatu receptą na niezależność energetyczną
2014-05-04
Unia energetyczna nie zastąpi polityki klimatycznej
2014-03-15
Polska niepotrzebnie straszy wetem klimatycznym
2014-03-15
debata 2602 lead Cele UE na 2030 rok szansą na (...)
2014-03-10
Zdaniem Europejczyków działania w dziedzinie klimatu sprzyjają naprawie gospodarki i (...)
2014-03-02
Andrzej Kassenberg o polityce klimatycznej UE do roku 2030
2014-02-21
Decyzja UE zezwalająca na większą emisję zanieczyszczeń z polskich elektrowni (...)
2014-02-10
Raport Climate Strategies
2014-02-07
Dyrektywa siarkowa zagrozi małym armatorom i bałtyckiej żegludze promowej.
2014-01-30
Klęska suszy w Kalifornii
2014-01-26
KE zatwierdza przydział przez polski rząd bezpłatnych uprawnień do emisji (...)
2014-01-10
Dlaczego zdecydowane działania w dziedzinie klimatu leżą w interesie gospodarczym (...)
2013-11-30
Echa polskiej działalności na COP
2013-11-24
COP19 poniżej oczekiwań, ale jest szansa na porozumienie
2013-11-24
Węglowy szczyt hipokryzji
2013-11-16
Międzynarodowy Marsz dla Klimatu - COP 19 - Warszawa (...)
2013-11-11
Europa nie poradzi sobie bez węgla
2013-11-06
Warszawa, miejsce spotkania grzeszników klimatycznych
2013-10-29
PE: Ministerialna Grupa Zielonego Wzrostu
2013-10-29
Biskupi Europy: człowiek jest winny zmianom klimatu
2013-10-06
II Konferencja i Targi Offshore 2013 - Polska energetyka wiatrowa (...)
2013-10-06
Konferencja: Nauka o zmianach klimatu – jak rozmawiać ze społeczeństwem?"
2013-10-03
Pakt dla klimatu ponad podziałami
2013-09-20
Chińskie władze zawstydzają polski rząd
2013-09-17
Chiny: Czarna lista miast-trucicieli
Henkel udostępnia innowacyjne narzędzie do projektowania opakowań przyjaznych (...)
Opakowania nadające się do recyklingu są warunkiem funkcjonowania gospodarki  obiegu zamkniętego. Aby szybko i niezawodnie określić możliwości (...)
Clean River Project
Wielka Zielona Ściana
Newsletter /Obserwator TEPP /lipiec 2019
500 km edukacji ekologicznej z siodełka
Nieposłuszeństwo w imię dobra wspólnego. Kontrowersje po Obozie (...)
Wygrana bezprecedensowej sprawy klimatycznej stawia pod znakiem zapytania (...)
We Can't Undo This
Dahr Jamail (tłum. Anna Dzierzgowska) Stoję na szczycie Rush Hill na odległej wyspie St. Paul na Alasce. Choć (...)
Robi się naprawdę gorąco
Dokąd płyną miliony ze spółek Skarbu Państwa?
Strzeżcie się, czarownice wracają
Politycy to gorszy sort ludzkości?
Jak wygrać z cyfrową oligarchią